​"ซับวูฟเฟอร์ ไร้เสียง"

โดย...อ. ไมตรี ทรัพย์เอนกสันติ

เมื่อเกือบ 40 ปีมาแล้ว มีการผลิต" เครื่องกระทุ้งความถี่ต่ำ"ออกมาขาย ในวงการเครื่องเสียงรถยนต์ พูดง่ายๆมันก็คือซับวูฟเฟอร์ดีๆนั่นเอง แต่แทนที่จะใช้กรวยลำโพงขยับเข้า-ออกในการส่ง" เสียง" ความถี่ต่ำลึก  กลับใช้การขยับเข้า-ออกของตัวดันกระทุ้ง เบาะที่เรานั่งอยู่แทน เพื่อสร้าง" ความรู้สึก" แทนการฟังด้วยหู ทุกครั้งที่มีความถี่ต่ำลึก  โดยใช้ การสั่นมาช่วยเสริมการได้ยินเสียงความถี่ต่ำที่หูได้ยินจากดอกเสียงทุ้มวูฟเฟอร์ จริงๆแัว มีการนำเสนอขายในวงการเครื่องเสียงบ้านด้วยโดยเฉพาะระบบดูหนัง โดยฝังตัว"กระตุ้นหรือ exciter นี้ไว้ใต้เบาะเก้าอี้นั่ง อาจมากกว่า 1 ตัว หลักการนี้คือการส่งทอดเหนี่ยวนำความถึ่ต่ำลึก ผ่านการสั่นของโครงกระดูกหรือ bone  vibration ( อย่างที่หลายคนฝังหูฟัง in -ear ThreeFriends แล้วงง ทำไมมันให้เสียงความถี่ต่ำงได้ถึง 20 Hz สะท้านไปทั้งหน้าอก อย่างกับยืนอยู่หน้าตู้ซับ 15 นิ้ว ! ) 

หลักการเหนี่ยวนำการสั่นผ่านโครงกระดูกนี้ จะได้ผลดีที่สุดก็ต่อเมื่อ ตัวกระตุ้นexciter เคลื่อนที่ได้รวดเร็วฉับไวพอที่จะตามเสียงทุ้มจากดอกทุ้มปกติที่เข้าทางหูฟังจนกลมกลืนทับซ้อนเป็นเสียงเดียวกัน  แต่ถ้า การสั่นนั้นมาล่าช้าถึงขีดหนึ่ง มันจะกลายเป็นเงา หรือ สิ่งที่รบกวนและเบลอ ตัวเสียงทุ้มปกติจากหูฟังทันที  จนน่ารำคาญไปเลย

สิ่งที่บั่นทอนความกลมกลืนฉับไวของตัวexciter ได้แก่

1. เบาะนั่งที่หนาเกินไป
2. เบาะนั่งที่นุ่มนิ่มยวบยาบเกินไป
3. แอมป์ที่ขับตัวexciterสวิงตัวเฉื่อยฉาช้าเกินไปกล่าวคือมีค่า slew rate ต่ำเกินไปเช่นแค่ 10  ไมโครโวลท์/ เซกันด์ และค่าหยุดการสั่นค้างหรือdamping facter ต่ำกว่า100 ( แอมป์หลอด, แอมป์ PA สมัยเก่าๆ, แอมป์ class D. ,ไฮเอนด์ดังบางยี่ห้อ ) 

ผมเคยฟังระบบทุ้มลึกด้วยexciter ดีๆบางยี่ห้อ ผลลัพธ์รวมที่ได้ น่าสนใจมาก มันสร้างความรู้สึกเหมือนกำลังนั่งฟังเสียงทุ้มที่มีซับ12-15 นิ้วเสริมด้วย  ทั้งๆที่ความจริง กำลังนั่งฟังลำโพงวางหิ้ง 6 นิ้ว 2 ทางธรรมดาที่ไม่ใหญ่นัก 

PIONEER เคยทำเก้าอี้เอียงนอนได้ที่มีexciter ฝังมาที่ก้น บวกกับลำโพง 3-4 นิ้วซ้ายขวา Fullrange ที่ ข้างหูซ้าย-ขวา แต่ผลที่ได้ยังไม่น่าประทับใจ ขาดความกลมกลืนไปหมด

ระบบทุ้มลึกไร้เสียงด้วยexciter เป็นสิ่งที่น่าสนใจ และน่าจะยังพอปรับปรุงให้ดีขึ้นอีกได้ และมีการฝึกวิธีการนำไปใช้ที่ถูกต้อง  มันน่าจะยังมีศักยภาพอนาคตที่เป็นไปได้อีกมาก